Fejzulla Berisha: Personalitetet që ndërtuan shtetin shqiptar dhe shtetin e Kosovës
Personalitetet që ndërtuan shtetin shqiptar dhe shtetin e Kosovës: diplomacia, mendimi akademik, lufta dhe paqja si katër shtylla të historisë kombëtare
Nga shpata strategjike dhe diplomacia
vizionare e Gjergj Kastriotit Skënderbeut,
te urtësia shtetformuese e Ismail Qemalit, rezistenca paqësore
e Ibrahim Rugovës dhe sakrifica sublime e Adem Jasharit— rrugëtimi
historik i kombit shqiptar është ndërtuar mbi personalitete që me mendim,
vizion, diplomaci, luftë dhe paqe ngritën themelet e shtetit shqiptar dhe të
shtetit të Kosovës.
Historia e kombit shqiptar nuk është
vetëm një renditje kronologjike ngjarjesh, por është mbi të gjitha histori e
personaliteteve që, në epoka të ndryshme dhe në rrethana të ndryshme historike,
bartën mbi supet e tyre fatin politik dhe kombëtar të shqiptarëve. Shteti
shqiptar dhe shteti i Kosovës nuk janë produkte të rastësisë historike, por
rezultat i një procesi të gjatë sakrifice, mendimi politik, diplomacie aktive,
rezistence dhe lufte çlirimtare.
Ky proces historik është mbështetur
mbi katër shtylla themelore: diplomacinë, mendimin akademik, luftën dhe
paqen.
Gjergj Kastrioti Skënderbeu
– strategu ushtarak
dhe diplomati europian.Madhështia historike e
Skënderbeut nuk qëndron vetëm në fitoret e tij ushtarake kundër Perandorisë
Osmane, por edhe në aftësinë e tij për të ndërtuar një diplomaci të sofistikuar
ndërkombëtare. Ai kuptoi se lufta pa aleanca ishte e pamjaftueshme.Përmes
Lidhja e Lezhës, ai realizoi atë që mund të konsiderohet si projekti i parë i
unitetit politik shqiptar.Aftësia e tij për të ndërtuar marrëdhënie me Selia e
Shenjtë dhe oborret europiane dëshmoi se çështja shqiptare ishte pjesë e
ekuilibrave strategjikë të Europës.Shembull konkret: Bashkimi i
princërve shqiptarë nën një komandë të vetme ishte një akt diplomatik dhe
strategjik i jashtëzakonshëm për kohën.
Ismail Qemali
– diplomati i
shtetformimit shqiptar.Ismail Qemali
përfaqëson figurën klasike të diplomatit modern shqiptar. Ai kuptoi se momentet
historike duhet kapur me maturi politike dhe me vizion strategjik.Shpallja e
Pavarësisë së Shqipërisë nuk ishte vetëm një akt politik, por një operacion i
mirëkalkuluar diplomatik për të shpëtuar substancën kombëtare shqiptare nga
copëtimi.Shembull konkret: Shpallja e pavarësisë në Vlorë ishte një
veprim strategjik në kulmin e krizës ballkanike.
Hasan Prishtina
– strateg politik
dhe intelektual i kryengritjes.Hasan Prishtina ishte mishërimi i intelektualit revolucionar. Ai bashkoi
mendimin politik me veprimin konkret.Programi i tij politik për autonominë
shqiptare paraqiste një platformë moderne administrative dhe politike.Shembull
konkret: Organizimi i kryengritjeve shqiptare të vitit 1912 përbën një
moment kyç në konsolidimin e aspiratës për pavarësi.
Isa Boletini
– komandanti i
dinjitetit kombëtar.Isa Boletini mbetet
simbol i trimërisë dhe mbrojtjes së dinjitetit kombëtar shqiptar.Roli i tij në
mbrojtjen fizike të projektit të pavarësisë dhe në mbështetjen e delegacionit
shqiptar ishte jetik.Shembull konkret: Kontributi i tij në
mbrojtjen e procesit të shtetformimit shqiptar.
Fan Noli
– diplomati,
intelektuali dhe reformatori.Fan Noli ishte modeli më kompleks i intelektualit shtetformues shqiptar.Ai
ndërtoi urat diplomatike të Shqipërisë me Perëndimin dhe artikuloi çështjen
shqiptare në forume ndërkombëtare.Shembull konkret: Internacionalizimi
i çështjes shqiptare në diplomacinë perëndimore.
Ibrahim Rugova
– arkitekti i
rezistencës paqësore dhe diplomacisë moderne të Kosovës.Ibrahim Rugova ndërtoi modelin më origjinal të rezistencës paqësore në
Ballkan.Në një kohë kur rajoni dominohej nga luftërat, Rugova ndërtoi
legjitimitetin ndërkombëtar të Kosovës përmes diplomacisë, institucioneve
paralele dhe orientimit euro-atlantik.Aftësia e tij qëndronte në transformimin
e çështjes së Kosovës nga një çështje e brendshme jugosllave në një çështje
ndërkombëtare.Shembull konkret: Konsolidimi i subjektivitetit
politik të Kosovës në qendrat perëndimore të vendimmarrjes.
Fehmi Agani
– mendja akademike e
projektit politik të Kosovës.Fehmi Agani ishte truri intelektual i projektit politik të Kosovës.Ai
formuloi platforma politike të qëndrueshme dhe legjitime për vetëvendosjen e
popullit të Kosovës.Shembull konkret: Artikullimi akademik i të
drejtës së Kosovës për vetëvendosje.
Ukshin Hoti
– filozofi politik i
lirisë.Ukshin Hoti
përfaqësonte dimensionin teorik dhe filozofik të shtetësisë së Kosovës.Ai
argumentoi në mënyrë shkencore domosdoshmërinë historike të subjektivitetit
politik të Kosovës.Shembull konkret: Ndërtimi teorik i
legjitimitetit të shtetit të Kosovës.
Adem Jashari
– simboli i
sakrificës sublime për liri.Adem Jashari është figura më emblemë e sakrificës shqiptare për
liri.Rezistenca e familjes Jashari në Prekaz u shndërrua në pikën më të fortë
të ndërgjegjësimit kombëtar dhe mobilizimit çlirimtar.Shembull konkret: Epopeja
e Prekazit si moment kthesë historike.
Hashim Thaçi
– dimensioni
diplomatik i pavarësisë së Kosovës.Hashim Thaçi luajti rol kyç në fazën finale të procesit politik dhe
diplomatik që çoi në pavarësinë e Kosovës.Kontributi i tij lidhet me menaxhimin
politik të procesit negociator dhe finalizimin e statusit politik të Kosovës.Shembull
konkret: Lidershipi institucional gjatë procesit të Shpallja e
Pavarësisë së Kosovës.
Shteti shqiptar dhe shteti i Kosovës
janë produkte të një historie të gjatë sakrifice, urtësie politike, diplomacie
aktive dhe lufte për liri. Nga Skënderbeu te Rugova, nga Ismail Qemali te Adem
Jashari, historia shqiptare dëshmon se shteti nuk ndërtohet rastësisht, por
përmes vizionit, përgjegjësisë historike dhe sakrificës kolektive.
Këto personalitete nuk i përkasin
vetëm së kaluarës; ato mbeten institucione të gjalla të memories kombëtare dhe
shkollë e përhershme politike, diplomatike, akademike dhe patriotike për brezat
që do të mbajnë gjallë idealin historik të kombit shqiptar.
Historia e një kombi matet jo vetëm
me betejat që fiton, por me personalitetet që prodhon. Dhe kombi shqiptar ka
prodhuar personalitete që ndërtuan shtet, mbrojtën liri dhe krijuan histori.
