| E hene, 30.10.2023, 08:31 PM |
Flet Artisti i Popullit Luftar Paja:
-Fshatarit
Myzeqar i mora rrobat e trupit për rolin dhe i dhashë ato të teatrit
-Si
më kritikuan për liberalizëm, sepse i dhashë rrobat e reja një fshatari
Nga
Albert Z. ZHOLI
Sa
herë takohem me Artistin e Popullit Luftar Paja. Gjithmonë fletoren dhe
stilolapsin e lë nën mëngë, sepse e ngacmoj dhe ai fillon nga ato historitë e
tij të pafundme. Duke qenë aktor ai ka qenë kudo në Shqipëri dhe miq më të mirë
ka njerëzit e thjeshtë. Me ata ka shumë qyfyre dhe situata që sa herë i dëgjoj
të reja them ah sikur ta kisha hedhur dhe këtë në libër! Por të shkruash për
jetën e Luftarit duhen dhjetëra libra, sepse e tillë është jeta e tij, një
libër gjithmonë i hapur…
Takimi me fshatarin nga
Myzeqeja
Kur
isha në Fier kam pasur shumë ngjarje. Jeta më ka rrahur me shumë gjëra. Teatri
dhe Etsrada e Fierit ishin përballë Degës së Brendshme. Kjo afërsi na kishte
njohur me shumë ngjarje. Një ditë tek dera e hyrjes së teatrit rrinte një burrë
plak. Kishte veshur një palë çizme të grisura, një pallto të grisur dhe një
triko leshi, që i kishte ikur ngjyra. Dridhej nga të ftohtit. Unë po shkoja për
në punë kur u përballa me xhaxhanë. Fytyra e tij ishte rreshkur nga dielli.
Punonte në bujqësi si dukej. Sa e pashë ndala. Të ftohtit dukej se i kishte
hyrë në palcë. E pashë disa herë nga koka në këmbë dhe më erdhi keq. Ishte
shkurt në mos gaboj 1984. Kur ndala ai ngiriti sytë dhe më pa me një shikim të
zbehur. Ndoshta i vinte rëndë të më pyeste. Urdhëroni fol xhaxha i thashë. Këtu
është dega e Punëve të Brendshme, mor bir më tha? – Jo i thashë është aty
përballë, por hajde një herë ngrohu. Ai erdhi si me mëdyshje. Dridhej nga të
ftohtit pasi këmbët i kishte të lagura. E fus në dhomën e aktorëve dhe e afroj
te soba. Ai u afrua si i zënë në faj. Dukej që kishte hall të madh, por nuk e
pyeta. Pasi e mori pak veten e pashë nga këmbët. Gishtërinjtë e këmbëve i
kishin dalë jashtë çizmeve dhe dukeshin si të kalbura. Oh sa keq më erdhi. Më
vinte për të qarë pasi kujtoja babanë tim që po ashtu në dimër vishte çizme të
tilla. Xhaxhai vetëm më shikonte dhe heshtëte. Për një moment u stepa. Diçka më
shkoi në mendje. Ato ditë më kishin caktuar një rol në Teatër ku do të luaja
fshatarin myzeqar. Madje më kishin porositur dhe rrobat. Menjëherë nuk ndala.
Shkova dhe thirra magazinjeren dhe i them se do më sjellësh ato rrobat, që kam
për rolin. Ajo shkoi dhe i solli. Ishin fiks një palë çizme të reja, një
xhaketë fshatari e zezë si e çngjyrosur dhe një triko leshi pothuajse e re. Pra
ato që kishte fshatari i veshur do i kisha unë në rol. I marr rrobat dhe i them
xhahxit: Hiqi ato rroba dhe vish këto. Ai shtangu. Shikonte majtas -djathtas se
mos e dëgjonte apo shikonte dikush. Merri, meeri,- i thashë dhe shko aty pas
dhe vishi. Ai sërishmi ngurronte. I dukje vetja si në ëndër. Nuk e merrte
iniciativën. Duke parë stepjen e tij, e ngrita nga karriga dhe e çova në fund
të dhomës. I vë rrobat para dhe i them hiq ato dhe vish këto. Me thënë të
drejtën, unë ato që i dhashë xhaxhait në rol do i bëja pis si i kishte xhaxhai.
Kur i veshi ai shikonte veten nga koka te këmbët. Më shikonte me lot në sy. Nuk
u besonte syve. Po pse më bërr dhëndër o birr,- më tha? Mos vallë tallesh me
mua? Jo xhaxha. T’i gëzosh. Janë të tuat - thashë. Ai me lot në sy më shikonte
sikur isha ndonjë Ufo. Nuk i besohej. I dukej vetja si në ëndërr. O bir, mos
jam në ëndërr? Unë kam 100 halle dhe as
më shkon mendja për këto rroba! Ti gëzosh xhaxha i them. Tani shko dhe mbaro
punë ku je nisur dhe i tregova se ku ishte Dega e Brendshme. Ai ecte me kokën
pas duke menduar se dikush do vinte dhe do ja mirrte rrobat. Ikte si i trembur,
por dhe shumë i gëzuar. M’u dhimbs dhe vetë më rrodhën disa lot. M’u duk vetja
i lehtësuar. Por dhe rrobat tani hasin fiks për rolin tim. Por ja në çdo sistem
ka dhe njerëz të këqij. Dikush nga trupa e kishte parë veprimin tim dhe shkon
dhe i thotë drejtorit dhe Sekretarit të Partisë gjithë ngjarjen. Kur më thërret
Drejtori dhe sekretari as e mendoja se pse më thërriste. Shkova. Kur se prisja
ata më thonë për ngjarjen. Shtanga! Kur e morën vesh thashë me vete. Xhaxhai
s’ka ikur ende dhe vajti lajmi tek drejtuesit. E mora me qetësi. Po u thashë,
unë ja dhashë rrobat fshatarit. Ja dhashë me gjithë shpirt. Ja dhashë se më
sëmboi në zemër. Kjo ishte parësore. Ndihmova një njeri në nevojë ashtu siç na
mëson partia që të ndihmojë këdo që është në vështirësi. Së dyti, në mbledhjet
e partisë dhe në ato që bëjmë për rolet kudo theksohet se rolet e fshatarit
duhet të jenë sa më të arrira. Si në veshje në sjellje, edhe komunikim duhet të
dali fshatari shqiptar, me ato tradita, zakone dhe veshje. Pra edhe unë po
zbatoj këto porosi. Janë porosi të vyera. Unë në rolin që kam këtë radhë kam
një rol fshatari. Një rol që veshja ime përkonte me atë të fshtatarit që i
dhashë rrobat. Edhe nëse do kisha mbajtur ato rroba sërish ato rroba unë ashtu
do i bëja. Pra do i shqyeja çizmet, do grisja kanatjeren e leshit apo xhaketën
prej doku. Edhe çorapet do o grisja. Sepse nuk mund të ketë një fshatar në
bujqësi apo me dele që të ketë çizme lustrafin, kanotiere të pastër apo xhaketë
shik.
Po
mirë më tha drejtori, por nuk duhet të bësh çdo gjë me kokën tënde. Ato janë në
inventar, Janë pjesë e garderobës së Teatrit.
-Po,
- thashë. Ashtu është, por edhe ti po të ishe në vendin tim ashtu do bëje.
Ashtu do veproje. Me thënë të drejtën ato rroba që mora nga fshatari më
shkojnë tamam për rolin.
-
Mbase është ashtu si thua ti më tha drejtuesi, por në Teatër ka rregulla, ka iventar, ka shkallë
hirearkike, ka urdhëra, ka disiplinë. Po të bëjnë të gjithë sipas kokës atëhere
bëhet anarshi. Nuk na mëson kështu partia.
-Ju
thashë shko drejtor se e bëra vetëm se pata parasysh rolin. Në asnjë situatë
tjetër nuk do ta bëja këtë. I di normat e partisë, i di rregullat dhe duke
patur parasysh ato veprova. Po të ishte në kundërshtimim me këto norma as do e
çoja në mend ta bëja këtë veprim. Unë në këtë rast dhe fshatarin që prodhon
bukë që e ndihmova, edhe rolin do ta luaj më mirë, me rrobat e fshatarit real.
Ato janë rroba safi fshatari dhe më shtyjnë më shumë për të bërë një rol sa më
dinjitoz.
Drejtuesit
e panë që nuk kishin ku të kapeshin më shumë dhe më thanë:
- U bë si u bë këtë radhë por të mos
përsëritet. Teatri ka rregulla. Askush nuk ka të drejtë t’i thyejë!
- Dakort- i thashë. Nuk do përsëritet
më. Ika i lehtësuar, por dhe me një mbingarkesë për atë njeriun e mbrapshtë, që
kishte treguar. Të paktën të ma kishte thënë mua në sy kur pa veprimin dhe jo
të spiunonte. U përballa me X pas disa minutash. E pashë në sy. Doja t’i thosha
dy fjalë. Por lëre thashë. Këta njerëz me këtë zanat mbijetojnë. Njerëz të
tillë do ketë në çdo sistem. U largova nga ai duke tundur kokën, por duke u ngushëlluar
me veprimin e mirë që ndihmova një fshsatar të varfër.