| E marte, 24.10.2023, 07:57 PM |
BARIU
I PRENG MACËS
Ose
loja e shndruar në një tragjedi
Nga
Timo Mërkuri
E
kemi dëgjuar e kemi qeshur me tregimin e bariut që, për të larguar trishtimin e
vetmisë alarmonte më kot fshatin me thirrjen “Ujku ndër dhen”, por nuk e mendoi
se kur të binte vërtet ujku ndër dhen askush nuk do ta besonte. Sigurisht që
kemi qeshur dhe nuk na ka shkuar ndër mend të shohim në një kohë të ardhme këtë
njeri, i cili veç dëmit nga ujqit ndër dhen morri me vete mosbesimin e njerëzisë
dhe përjetoi vetminë e trishtuar dhe të dhimbëshme, të cilën na e ka sjellur në
tregimin e tij “Bariu” shkrimtari Preng Maca.
I-Ky
tregim ka një tonë të thellë dhe një atmosferë mjaft të ngrohtë dhe introspective,
perspektivë që ka të bëjë me një analizë të thellë të ndjenjave dhe mendimeve
të personazhit kryesor, “Bariut” rreth gabimeve të tij të mëparshme, vuajtjeve
morale, dhe dëshirës për të ndryshuar. Përmes një perspektive introspektive,
lexuesi kupton më mirë motivacionin dhe ndjesitë e “Bariut”, ndërsa ai përpiqet
të përballet me gabimet e tij të kaluara dhe të ringjallet nga një situatë e
izoluar shoqërore. Përdorimi i një narratori përjeton një udhëtim të papritur,
ku ai has një person të panjohur që kërkon ndihmë. Ky person tregon se është
"bariu i legjendës së vjetër," i akuzuar për mashtrim sistematik dhe
me pasoja ekonomike për veten dhe fshatin e tij dhe për pasojë është i izoluar nga komuniteti i
tij.
Elementë
ideo-artistikë që mund të dalin nga ky tregim janë:
Bariu
është një simbol i pashpjegueshëm, i cili kishte bërë një gabim të mëparshëm
dhe ishte akuzuar për mashtrues. Ky simbol mund të interpretohet si një barrë e
vazhdueshme që personazhi kryesor, bariu duhet të mbajë dhe të dëshmojë
ndryshimin e tij.
Personazhi
kryesor, bariu është i izoluar nga komuniteti dhe është mohuar nga njerëzit për
shkak të historisë së tij të mëparshme, izolim dhe mohim që shfaq një ndjesi e vetmi dhe përjashtimi.
Personazhi
kryesor, me çdo përpjekje të tij për të ndihmuar bariun, ndihmon edhe veten duke
e kuptuar më mirë veten dhe detyrën morale për të ndihmuar të tjerët në nevojë.
Kjo temë thekson rëndësinë e mësimdhënies dhe mësimit të jetës nëpërmjet
vuajtjeve të tjera.
Narratori
duket se kalon një lloj transformimi gjatë udhëtimit të tij. Ai fillon me
ndjenjën e pasigurisë dhe pasojat e gabimeve të tij të mëparshme dhe më në fund
është gati të ndihmojë dhe të mësojë nga historia e bariut. Ky transformim
është një element që tregon zhvillimin e karakterit.
Tregimi
ndahet në pjesë të ndryshme, duke ndryshuar ngjarjet dhe vendndodhjen. Kjo
strukturë ndihmon në ndërtimin e tensionit dhe në shpërndarjen e informacionit
gradualisht.
Në
përgjithësi, tregimi "Bariu" është një rrëfim i ngjarjeve të
papritura që shpalos një ngjarje të ngjashme me një gjyq moral dhe rëndësinë e
kuptimit dhe mësimdhënies nga historia dhe vuajtjet e të tjerëve. Ky është një
tregim me thelbin e tij ideo-artistik, i pasur në elementët e simbolikës dhe
karakterizimit të personazheve.
II-Tregimi
"Bariu" i Preng Maca është një
tregim alegorik dhe psikologjik, i pasqyruar në mënyrë të thellë dhe
simbolike. Ky tregim është i karakterizuar nga një ndjesi e thellë e mohimit,
izolimit, dhe vuajtjes së personazheve kryesorë. Ka elementë të qarta të
realitetit dhe një dimension të thellë psikologjik, ndërsa historia e
personazhit kryesor tregon rrugën e tij drejt kuptimit dhe mësimit të jetës.
Disa
veçori të tregimit "Bariu" janë:
Ky
tregim ka një dimension të thellë alegorik.
Bariu është një personazh i izoluar dhe mohuar, i cili përfaqëson një barrë të
vazhdueshme që njerëzit duhet ta mbajnë pas gabimeve të tyre të mëparshme, ai është një simbol i pasigurisë dhe kërkimit të
mësimdhënies përmes vuajtjes.
Psikologjia
e personazheve: Tregimi fokusohet thellë në mendjen dhe ndjenjat e personazheve,
veçanërisht te narratori dhe të bariut, pse ata, personazhi dhe bariu përjetojnë konflikte emocionale dhe vuajtje,
dhe kjo është një pjesë thelbësore e tregimit.
Tregimi
ndahet në pjesë të ndryshme, duke u përqendruar në ngjarjet dhe emocionet e
ndryshme të personazheve. Kjo strukturë ndihmon në thellësinë e karakterizimit
dhe në zhvillimin e ngjarjeve.
Tregimi
përshkruan me ngulm temën e izolimit dhe mohimit të bariut. Kjo temë e
dëshpëruar mund të interpretohet si një koment mbi shoqërinë dhe mënyrën sesi
ajo trajton ata që kanë bërë gabime të mëparshme.
Narratori
i tregimit duket të kalon një lloj transformimi gjatë rrugëtimit të tij. Ai
fillon me pasigurinë dhe pasojat e gabimeve të tij të mëparshme dhe më në fund
është gati të ndihmojë dhe të mësojë nga historia e bariut. Kjo temë e mësimit
dhe transformimit është një pjesë e rëndësishme e tregimit.
Në
përgjithësi, "Bariu" është një tregim me thelbin e thellë dhe mësimet
e thella, i pasqyruar në një mënyrë të thellë simbolike dhe alegorike. Ai nxjerr
në pah sfidat emocionale dhe psikologjike të personazheve në një kontekst të
izolimit dhe mohimit. Ky lloj tregimi ka për qëllim të reflektojë mbi mënyrën
sesi shoqëria trajton ata që kanë bërë gabime të mëparshme dhe ndryshimin që
mund të vijë nga vuajtjet dhe mësimet që sjell jeta.
III-Personazhet e
tregimit
Tregimi
"Bariu" i Preng Maca ka disa personazhe kryesore, të cilët luajnë rol
të rëndësishëm në zhvillimin e ngjarjeve dhe në transmetimin e mesazheve
ideo-artistike të tregimit. Këtu janë disa prej personazheve kryesore:
Personazhi
kryesor i tregimit është narratori,
i cili është i panjohur dhe jeta e të cilit bëhet e papritur nga takimi i tij
me bariun. Ai është një person i pasigurt dhe i mbushur me ndjenja të
pasuksesshme, i cili përpiqet të ndihmojë bariun në ndihmë të tij, ndërkohë që
ka nevojë për ndihmën dhe kuptimin e tij vetë.
Bariu është personazhi që
duket se është i izoluar dhe i mohuar nga komuniteti për gënjeshtrën që ka bërë
më herët. Ai është një person i moshuar dhe i dobët që kërkon të ndihmohet dhe
që tregon një vuajtje të thellë emocionale dhe psikologjike.
Këto
dy personazhe kanë thelbësi në zhvillimin e tregimit dhe në transmetimin e
mesazheve themelore. Narratori përjeton një ndryshim gradual në sjelljen e tij
ndaj bariut dhe ndjehet më shumë i lidhur me vuajtjet e tij. Bariu përfaqëson
një lloj simbolike të mohimit dhe pasojave të gabimeve të mëparshme, duke
sjellë një koment mbi shoqërinë dhe mënyrën se si ajo trajton ata që kanë bërë
gabime të mëparshme.
Personazhet
në këtë tregim janë të thellë dhe të mëdhenj në mënyrë të qëlluar për të
reflektuar më gjerë mbi çështje si mësimdhënia, izolimi, mohimi dhe përmirësimi
personal. Ata ndihmojnë në ndërtimin e thelbit të tregimit dhe shpërndajnë
mesazhe thelbësore për lexuesin mbi gjendjen emocionale dhe moralen e njerëzve
në një shoqëri ku gabimet dhe pasojat e tyre mbeten të pranueshme.
Të
sqarojmë se termi "narratori"
përdoret për të identifikuar personazhin ose zërin që tregon një ngjarje, një
histori, ose një tregim. Narratori është personi ose instanca që është
përgjegjës për të ndjekur, përshkruar, dhe treguar ngjarjen për lexuesin ose
audienca. Narratori është i rëndësishëm për strukturën dhe perspektivën e një
tregimi, pasi ai vendos se si historia do të paraqitet, nëse është një person i
përfshirë në ngjarje (narrator i brendshëm) ose një vëzhgues objektiv që tregon
ngjarjen (narrator i jashtëm).
Ka
disa lloje të narratoreve në tregime dhe vepra të letërsisë:
Narratori
i brendshëm: Ky është një personazh i tregimit që është përfshirë në ngjarjen
që tregon. Ai tregon historinë nga një perspektivë personale dhe mund të ketë
njohuri dhe ndjenja të kufizuara për ngjarjet dhe personazhet e tjera. Këtë
lloj narratori mund ta quajmë edhe "narrator i personazhit."
Narratori
i jashtëm: Ky është një narratori që nuk është personazh në tregim, por është
një vëzhgues objektiv i ngjarjeve. Ai tregon historinë nga një perspektivë më
të largët dhe mund të ketë njohuri më të gjerë për ngjarjet dhe personazhet.
Këtë lloj narratori mund ta quajmë edhe "narrator i autori."
Narratori
të përbashkët: Në disa raste, një grup personazhesh mund të ndajë detyrën e të
treguarit të ngjarjes duke ndryuar narracionet midis tyre.
Narratori
i tregimit "Bariu" i Preng Maca është
i brendshëm, pasi është një personazh i përfshirë në ngjarjet që po tregon.
Në tregim, ai është personazhi kryesor që përjeton ngjarjet dhe vepron si një
dëshmitar i ngjarjeve të cilat tregohen. Përmes ndjekjes së këtij narratori të
brendshëm, lexuesi ka një pasqyrim të ngjarjeve dhe ndjenjave të tij personale.
Ky
narrator është i rëndësishëm për thellësinë dhe kompleksitetin e tregimit.
Përmes perspektivës së tij, lexuesi njeh ndjenjat e pasigurisë, pasojave të
gabimeve të mëparshme dhe dëshirën për mësim dhe transformim. Narratori përjeton
një ndryshim gradual në sjelljen e tij ndaj bariut, duke u bërë më i mëshirshëm
dhe i kuptueshëm ndaj vuajtjeve të tij.
Përdorimi
i një narratori të brendshëm ndihmon në lidhjen emocionale të lexuesit me
personazhet dhe ngjarjet, duke i bërë të ndjehen më pranë të vuajturës dhe më
të përfshirë në histori. Kjo është një mënyrë efektive për të shfaqur temat e
tregimit, të tilla si izolimi, mohimi, mësimi, dhe mësimet që vijnë nga mëkatet
e mëparshme. Ky narratori i brendshëm është një kanal i rëndësishëm për të
transmetuar mesazhin dhe komentet e autorit nëpërmjet përvojës personale të
tij.
IV-Personazhi i "Bariut" është
një element thelbësor i tregimit dhe ka një përfaqësim simbolik të thellë. Ai
paraqitet si një person i moshuar dhe i dobët, i cili ka pasur një histori të
mëparshme mashtrimi me pasoja ekonomike dhe besimi te fshatarët. Analiza e
këtij personazhi është e rëndësishme për të kuptuar mesazhet dhe temat e
tregimit. Disa aspekte të personazhit të Bariut:
Bariu
është një person i izoluar dhe i mohuar
nga komuniteti. Ai është larguar nga shoqëria për shkak të mashtrimit të tij të
mëparshme. Ky izolim dhe mohim përfaqësojnë një temë thelbësore e tregimit, e
cila është se si shoqëria shpesh i trajton ata që kanë bërë gabime të
mëparshme.
Bariu
paraqitet si një person i vuajtur, i
cili ndjen një hall të madh dhe një ngarkesë
emocionale të rëndë. Kjo vuajtje është e thellë dhe e ka bërë atë të ndihet i
dënuar për gabimin e tij të mëparshme, duke treguar kështu për ndikimin e
vuajtjes së shpirtit dhe përsiatjen morale të personazheve.
Bariu
ka një përfaqësim simbolik të thellë
në tregim. Ai përfaqëson idenë e mohimit dhe vuajtjes së pashmangshme që vjen
nga pasojat e gabimeve të mëparshme. Përmes Bariut, tregimi komentohet mbi
dëshirën për mësim dhe për të përmirësuar veten në këtë botë.
Përmes
personazhit të Bariut, tregimi përcjell një temë të transformimit dhe mësimit.
Edhe pse Bariu është i dënuar dhe i izoluar, narratori fillon të ndihmojë dhe të ndjehet më i
mëshirshëm ndaj tij. Kjo tregon se ka shpresë për ndryshim dhe përballim me pasojat
e gabimeve të mëparshme.
Personazhi
i Bariut është i rëndësishëm për transmetimin e mesazheve dhe komenteve të
tregimit, veçanërisht në lidhje me çështjet morale, izolimin shoqëror, dhe
mundësinë e ndryshimit dhe mësimit nga gabimet e kaluara. Ky personazh ndihmon
në zhvillimin e ngjarjeve dhe në përcjelljen e thelbit të tregimit në një nivel
më thelbësor.
V-Perspektiva filozofike
e tregimit
"Bariu" të Preng Maca është e lidhur me tema të thella filozofike,
moralitetin dhe mësimet që vijnë nga veprimet e njerëzve. Disa prej elementëve
të perspektivës filozofike janë:
Tregimi
thekson temën e moralitetit dhe mësimit.
Përmes personazhit të Bariut, lexuesi konfrontohet me pasojat e gabimeve të
mëparshme dhe vuajtjen morale që vjen nga veprimet e gabuara. Tregimi përcjell
idenë se të gjithë mund të mësojnë dhe të transformohen, edhe pse kanë bërë
gabime të mëparshme.
Perspektiva
filozofike e tregimit përforcon idenë e izolimit
shoqëror dhe mohimit të njeriut në rastet kur ai gënjen ose bën gabime të
mëdha. Bariu është një personazh që është izoluar nga komuniteti i tij pas një
akti të tillë të gënjeshtres, dhe ky izolim shoqëror shpërndahet në të gjithë
tregimin.
Tregimi
përcjell idenë se njerëzit kanë aftësinë për të ndryshuar dhe për të mësuar nga gabimet e tyre të mëparshme.
Nëpërmjet zhvillimit gradual të narrativit, lexuesi shikon se narratori fillon
të ndihmojë dhe të ndjehet më i mëshirshëm ndaj Bariut, duke shfaqur mundësinë
e rikthimit dhe transformimit të një personi të dënuar.
Perspektiva
filozofike përqendrohet në dëshirën për
të kuptuar dhe për të ofruar ndihmë ndaj atij që është në vuajtje morale.
Narratori i tregimit tregon një dëshirë të thellë për të kuptuar hallin e
Bariut dhe për të ndihmuar atë. Kjo bën që tregimi të shfaqë një ton filozofik
të thellë që reflekton mbi mësimet dhe vlerat humane.
Përmes
këtyre elementëve filozofikë, tregimi thekson një perspektivë mbi moralin,
dëshirën për të përmirësuar veten, dhe mundësinë e mësimit dhe transformimit,
edhe pas gabimeve të mëparshme. Ky tregim ka për qëllim të shtjellojë një
mesazh mbi vlerat dhe sfidat morale që njerëzit hasin në rrugën e tyre të jetës.
VI-Perspektiva
psikologjike
e tregimit "Bariu" të Preng Maca ka disa elementë të rëndësishëm që
mund të analizohen:
Tregimi
shpalos një konflikt emocional
thelbësor në personazhin e Bariut. Ai ndjen një ndjenjë të përhershme të fajit
dhe vuajtjes për gabimet e tij të mëparshme. Ky konflikt emocional e bën atë të
izoluar dhe të ndjehet i vetëm, ndërkohë që ai vuajtjet emocionale janë të
thella dhe të rënda.
Perspektiva
psikologjike thekson se historia personale e Bariut dhe gabimet e tij të
mëparshme kanë ndikuar në shpërbërjen e tij emocional. Ai ndihet traumatizuar nga ngjarjet e kaluara dhe
ka pasojat psikologjike të gënjeshtres së tij së kaluar.
Përkundër
vuajtjeve të tij, Bariu tregon një dëshirë
të thellë për të mësuar dhe për të ndryshuar. Kjo përcjell një aspekt të
rëndësishëm të psikologjisë njerëzore, ku njerëzit kanë aftësinë për të
shërbyer në përmirësimin e tyre emocional dhe moral, edhe pasi kanë bërë gabime
të mëdha.
Në
tregim, narratori vjen në kontakt me Bariun dhe filloi të ndihmojë atë. Ky ndikim ndonjëherë tregon se ndihma dhe mbështetja
e një personi tjetër mund të ketë një ndikim të rëndësishëm në shërimin
emocional të një personi.
Në
përgjithësi, perspektiva psikologjike e tregimit "Bariu" thekson
ndjenjat, konfliktet emocionale, traumën dhe dëshirën për mësim dhe përmirësim
të personazhit kryesor, duke paraqitur një portret të pasur dhe kompleks të
shpërbërjes emocionale dhe mundësisë së shërimi. Kjo perspektivë jep një
thellësi të mëtejshme në ndikimin e ngjarjeve të kaluara mbi shpërbërjen
emocionale të një personi dhe mundësinë e transformimit dhe shërimin nëpërmjet
mësimeve të mësuar.
Tregimi
“Bariu” i Preng Macës nuk është thjeshtë historia e djaloshit bariu që
alarmonte fshatin më kot dhe qeshte më ata. Ju siguroj unë që ja vlen të
lexohet e rilexohet.